Misschien herken je het wel. Je staat in de drogist, loopt over een markt of scrollt wat rond op Instagram. En daar zie je ze liggen: mooie blokken zeep. In allerlei formaten, geuren en kleuren. Handgemaakt, natuurlijk en vaak ook nog eens zonder plastic verpakking. Dat klinkt natuurlijk aantrekkelijk. Geen plastic fles, een product dat lang meegaat en ook nog eens mooi staat in je badkamer. Maar hoe zit dat eigenlijk wanneer je zo'n blok voor je haar en hoofdhuid gaat gebruiken?
Even vooraf: er is een verschil tussen een shampoobar en traditionele haarzeep. Een shampoobar is een vaste vorm van shampoo en kan op een andere manier worden samengesteld. In deze blog heb ik het over traditionele haarzeep, waarbij vetten of oliën met een sterke base, meestal natronloog, worden verzeept.
Mijn ervaring met zeep
Destijds werkte ik bij een werkgever waarbij ik mijn eigen kerstpakket mocht uitzoeken. Ik koos voor handgemaakte zeepjes. Ik was verrast door de heerlijke geur en begon ze enthousiast te gebruiken. Toch viel mij iets op. Na het wassen voelde mijn huid behoorlijk stroef aan. Op de verpakking stond bovendien dat ik mij na gebruik moest insmeren met bodylotion en dat het gebruik beperkt moest blijven tot ongeveer één keer per week. Dat advies begreep ik toen nog niet zo goed. Ook las ik eens op de website van een natuurkapper dat zeep niet goed gecombineerd kon worden met een plantenkleuring, omdat de kleur sneller zou kunnen verdwijnen. Dit riep vraagtekens bij mij op. Na mijn opleiding tot natuurkapper, waarbij ik veel meer leerde over haar, huid en de werking van producten, ben ik deze adviezen beter gaan begrijpen.
Wat is traditionele haarzeep?
Traditionele zeep wordt gemaakt door vetten of oliën te laten reageren met een sterke base, meestal natronloog, ook wel Sodium Hydroxide genoemd. Dit proces noemen we verzeping.
Op een INCI-lijst kun je daarnaast ingrediënten tegenkomen zoals Sodium Olivate, Sodium Cocoate, Sodium Palmate of Sodium Oleate.
Natronloog heeft in pure vorm een zeer hoge pH, rond de 13 à 14. Tijdens het verzepingsproces reageert deze stof met de vetten en oliën. De natronloog blijft uiteindelijk niet als zodanig in de zeep aanwezig, maar de oorspronkelijke oliën en vetten zijn door het verzepingsproces wel veranderd. Je kan afvragen hoe natuurlijke het residu nog is.
De pH van huid en haar
Wat overblijft is een zeep met een veel hogere pH dan die van onze huid. Traditionele zeep heeft doorgaans een pH van ongeveer 8,5 tot 11, terwijl de huid van nature een licht zure pH heeft, meestal rond de 4 tot 6.
En juist dat verschil in pH is interessant wanneer we naar de hoofdhuid kijken. De zure omgeving van de huid speelt een rol bij de huidbarrière en het natuurlijke microbioom. Zeep kan deze huidomgeving tijdelijk veranderen en bij regelmatig gebruik de huidbarrière belasten.
Ook het haar reageert op een hogere pH. De buitenste laag van het haar bestaat uit kleine schubben, de cuticula. Een hogere pH kan de negatieve lading en wrijving van de haarvezel verhogen. Hierdoor kan het haar ruwer aanvoelen, gemakkelijker klitten en gevoeliger worden voor beschadiging.
Zeep en je natuurlijke huidvetten
Naast de pH speelt er nog iets mee. Zeep bindt namelijk niet alleen vuil, maar ook vetten. Tijdens het wassen kunnen daardoor ook natuurlijke vetten en andere onderdelen van de beschermende huidbarrière worden verwijderd.
Deze vetten helpen de huid soepel te houden en vocht vast te houden. Dat stroefe of trekkerige gevoel na het wassen herken je misschien wel. Je huid voelt dan minder zacht en soepel aan.
Bij de hoofdhuid kan dit bijdragen aan droogte, trekkerigheid of jeuk. Vooral wanneer de huid al gevoelig is, kan het prettig zijn om daar rekening mee te houden.
En dan hebben we nog het water
In Nederland hebben we ook te maken met verschillen in waterhardheid. Hard water bevat relatief veel calcium en magnesium. Deze mineralen kunnen met zeep reageren en moeilijk oplosbare verbindingen vormen. Dat is bijvoorbeeld de reden dat je in de badkamer die bekende zeepaanslag kunt krijgen.
Ook op het haar kunnen mineralen uit hard water worden afgezet. Onderzoek heeft bijvoorbeeld laten zien dat magnesium zich bij blootstelling aan hard water op de haarvezel kan afzetten.
Wanneer er resten van zeep en mineralen op het haar achterblijven, kan dit bijdragen aan een zwaar, dof of stug gevoel. Dit wordt vaak build-up genoemd.
En dan krijg je dus een combinatie waar je eigenlijk niet op zit te wachten: een hoge pH, het verwijderen van natuurlijke huidvetten én mogelijke resten op je haar en hoofdhuid.
Mijn kijk als natuurkapper
Wanneer ik naar haarverzorging kijk, vind ik het belangrijk om verder te kijken dan alleen het woord natuurlijk of handgemaakt. Ik kijk naar de samenstelling van een product, de pH, het haar en de hoofdhuid en ook naar de omstandigheden waarin iemand het product gebruikt. Traditionele haarzeep heeft een relatief hoge pH en dat is iets om rekening mee te houden wanneer je het op je haar en hoofdhuid gebruikt. Je hoofdhuid heeft van nature een veel zuurdere omgeving en je haar kan reageren op een hogere pH. Daarnaast kunnen het verwijderen van natuurlijke huidvetten en mogelijke zeep- en mineraalresten invloed hebben op hoe je haar en hoofdhuid aanvoelen en in sommige gevallen build-up veroorzaken.
Dus als je weer eens zeepjes zit liggen stel jezelf dan deze vraag:
Past dit product bij mijn haar en mijn hoofdhuid?
Want een mooi blok zeep kan er fantastisch uitzien in je badkamer, maar uiteindelijk gaat het erom wat het doet wanneer je het daadwerkelijk gebruikt.
Reactie plaatsen
Reacties